Lu-ca. Luc.
Laø moät teân taét cuûa Lucanus. Khoâng neân laãn loän vôùi Lu-si-uùt ngöôøi Sy-ren (Coâng vuï caùc söù ñoà 13:1; Roâ-ma 16:21), laø teân moät ngöôøi khaùc. Teân Lu-ca cheùp ba laàn trong Taân Öôùc (Coâ-loâ-se 4:14; II Ti-moâ-theâ 4:11; Phi-leâ-moân 24), chaéc taát caû ñeàu chæ veà ngöôøi cheùp saùch tin laønh thöù ba. Hieäp nhöõng truyeàn khaåu vôùi Kinh Thaùnh, ta coù theå phaùc qua tieåu söû cuûa Lu-ca. Sanh taïi An-ti-oát ôû Sy-ri, Lu-ca hoïc khoa y hoïc. Cuõng coù lôøi truyeàn khaåu noùi Lu-ca laø moät hoïa só coù taøi ñaõ veõ hình baø Ma-ri. Lu-ca döôøng nhö khoâng phaûi sanh ra laø ngöôøi Do-thaùi, vì khoâng ñöôïc Phao-loâ keå vaøo soá "nhöõng ngöôøi chòu caét bì" (so Coâ-loâ-se 4:11 vôùi 14). Khoâng bieát Lu-ca tin Chuùa hoài naøo.
Lu-ca theo Phao-loâ taïi Troâ-aùch vaø ñoàng ñi sang Ma-xeâ-ñoan. Ñoät nhieân, Coâng vuï caùc söù ñoà 16:10 baét ñaàu duøng ngoâi thöù nhöùt soá nhieàu, coù theå töï nhieân giaûi nghóa coù Lu-ca, ngöôøi cheùp saùch Coâng vuï caùc söù ñoà coäng taùc vôùi Phao-loâ töø luùc ñoù. Cho ñeán taän thaønh Phi-líp, Lu-ca coøn ôû vôùi Phao-loâ. Coâng vuï caùc söù ñoà 17:1 laïi trôû veà duøng ngoâi thöù ba khi Phao-loâ khôûi söï boû choã ñoù toû ra Lu-ca cöù ôû laïi. Töø ñoù cho ñeán heát cuoäc löu haønh truyeàn ñaïo thöù hai cuûa Phao-loâ, chaúng nghe gì veà Lu-ca nöõa. Song ñeán cuoäc löu haønh thöù ba, Coâng vuï caùc söù ñoà 20:5 duøng "chuùng ta" toû ra Lu-ca laïi coäng taùc vôùi Phao-loâ, döôøng nhö ôû thaønh Phi-líp, nôi Lu-ca ñaõ boû Phao-loâ tröôùc. Cuøng vôùi Phao-loâ, Lu-ca qua Mi-leâ, Ty-rô vaø Seâ-sa-reâ, roài ñeán Gieâ-ru-sa-lem (20:5; 21:18). Giöõa hai laàn Phao-loâ thaêm thaønh Phi-líp coù moät thôøi gian 7 naêm (51-58 S.C.); chaéc Lu-ca ñeå thì giôø ñoù giaûng tin laønh taïi thaønh Phi-líp vaø mieàn laân caän. Coù caâu noùi ñeán Lu-ca trong thôøi gian naày; "chuùng toâi coù sai moät ngöôøi anh em (töùc Lu-ca) cuøng ñi (vôùi Tít), laø ngöôøi coù tieáng khen ñoàn khaép trong caùc Hoäi Thaùnh taïi nhöõng ñieàu ngöôøi ñaõ laøm vì ñaïo Tin laønh" (II Coâ-rinh-toâ 8:18). Theo yù chung cuûa nhieàu nhaø giaûi Kinh Thaùnh, thì döôøng nhö II Coâ-rinh-toâ "cheùp taïi thaønh Phi-líp, thuoäc xöù Ma-xeâ-ñoan, gôûi bôûi Tít vaø Lu-ca", daàu khoâng coù teân Lu-ca trong thö (so vôùi II Coâ-rinh-toâ 8:23 vaø 9:3, 5). Neáu quaû thaät vaäy, coù theå ñoaùn raèng trong ba thaùng Phao-loâ taïi thaønh Phi-líp (Coâng vuï caùc söù ñoà 20:3), Lu-ca töø thaønh ñoù ñöôïc sai ñeán thaønh Coâ-rinh-toâ (II Coâ-rinh-toâ 12:18).
Lu-ca cuõng hieäp taùc vôùi Phao-loâ trong cuoäc haønh trình ñaùng ghi nhôù qua La-maõ (Coâng vuï caùc söù ñoà 27:1). Lu-ca ôû beân caïnh Phao-loâ khi bò caàm tuø laàn thöù nhaát (Coâ-loâ-se 4:14; Phi-leâ-moân 24), vaø neáu II Ti-moâ-theâ vieát trong khi Phao-loâ bò tuø laàn thöù hai, thì coù lôøi laøm chöùng trong thô (4:11) raèng Lu-ca vaãn coøn trung tín cho ñeán söù ñoà ñaõ chòu cheát khoán cöïc. Sau khi Phao-loâ cheát, khoâng theå bieát chaéc veà Lu-ca nöõa. Trong ñoaïn saùch danh tieáng cuûa EÙpiphanius vieát Lu-ca nhaän traùch nhieäm rao truyeàn Tin laønh baét ñaàu taïi Dalmatie vaø Gallia. Lu-ca cheát bao nhieâu tuoåi khoâng roõ; coù leõ töû vì ñaïo giöõa 75 vaø 100 S.C.