ÐƯỜNG HUYỀN TÔNG*
Lúc trước anh em đương còn tối tăm,
nhưng bây giờ đã nên người sáng láng
trong Chúa. Hãy bước đi như các con
sáng láng. (Ê-phê-sô 5:8)
Ðường Huyền Tông, một vì vua nổi tiếng
Về tài hoa, về phong cách quân vương
Nhưng từ khi Dương Quí Phi xuất hiện
Ngày đêm vua say đắm thú yêu đương.
Việc triều chính vua không tham dự nữa
Giao quyền hành cho mấy kẻ gian thần
Vua chỉ biết Dương Quí Phi, người đẹp
Còn ngoài ra, có gì đáng quan tâm?
Suốt mười năm vua say mê nhan sắc
An Lộc Sơn dấy loạn chiếm Kinh Thành
Vua bỏ ngôi, cùng quần thần chạy giặc
Dắt díu theo người đẹp ấy bên mình.
Các tướng quân đã nhiều lần ta thán
Vua vô tâm khi đất nước đao binh
Vẫn say mê Dương Quí Phi mù quáng
Bước loạn ly đâu phải thuở thanh bình.
Ðến Mã Ngôi, các tướng quân nổi giận
Ép buộc vua thắt cổ Dương Quí Phi
Ðau lòng lắm, vua hết đường thoái thác
Giải lụa mềm kết thúc chuyện lâm ly.
Và từ đấy vua mới lo dẹp loạn
An Lộc Sơn tháo chạy khỏi Kinh Thành
Ngày trở về trong niềm vui không trọn
Nhớ người xưa, vua nước mắt long lanh.
***
Ðừng noi gót vua Huyền Tông thuở trước
Ðể ngẩn ngơ tiếc nuối một hoàng phi
Chúa đã cứu ra khỏi đường hư mất
Hãy hết lòng theo đường sống mà đi.
* Vua Ðường Huyền Tông (Ðường Minh Hoàng 685-761) một hôm gặp Dương Ngọc Hoàn là vợ của con mình, Thọ Vương Lý Mạo, thì đem lòng say mê. Vua truyền cho Ngọc Hoàn xuất gia, lấy pháp hiệu là Thái Chân. Sau đó vua đem Ngọc Hoàn vào hoàng cung và phong làm quí phi, nên gọi là Dương Quí Phi. Quí Phi có "da thịt phong mãn", khí chất cao quí, vẻ đẹp sáng ngời, thông hiểu âm nhạc, và biết khéo chiều vua. Bấy giờ (745) nhà vua đã 61 tuổi và Quí Phi 27. Quí Phi được rất nhiều thi nhân thời đó hết lòng ca tụng. Lý Bạch làm bài Thanh Bình Ðiệu, Bạch Cư Dị làm bài Trường Hận Ca, hai bài thơ tuyệt tác này được lưu truyền đến nay. Vì say mê Quí Phi, vua trao trọn quyền hành cho gian thần Lý Lâm Phủ. Tiết Ðộ Sứ An Lộc Sơn khởi loạn, đem quân về chiếm Kinh Thành. Vua phải bỏ chạy qua đất Ba Thục lánh nạn. Khi đến Mã Ngôi các tướng sĩ buộc vua phải giết Quí Phi. Ít lâu sau giặc An Lộc Sơn bị đánh tan rã. Vua trở về Kinh Thành Trường An, thương tiếc Quí Phi không thôi. Trong bài Trường Hận Ca của Bạch Cư Dị có 2 câu nói đến lời nguyện thề của vua với Quí Phi như sau:
"Trên trời nguyện làm chim liền cánh
"Dưới đất nguyện làm cây liền cành
(Tại thiên nguyện tác tỵ dực điểu
Tại địa nguyện vi liên lý chi).